Frankrijk.nl

De Franse kunst van het staken

Aanstaande dinsdag gaan Franse ambtenaren weer staken tegen de nieuwe arbeidswet van Macron. De timing is klassiek want sociale spanningen horen bij de Rentrée zoals vallende bladeren bij de herfst. Een verklarende woordenlijst.

La grève

La grève betekent de staking en Frankrijk heeft er een hoop van. In 2016 telde het land totaal 801 stakingen ofwel 2,2 per dag. Dat zorgt gemiddeld voor 123 stakingsdagen per 1.000 werknemers. Ter vergelijking, in Nederland zijn dat er maar 8. Grootste cultuurverschil met veel Noord-Europese landen is dat de Fransen vaak al staken voordat de onderhandelingen begonnen zijn, om zo hun eisen kracht bij te zetten. Terwijl we in Nederland pas staken als een laatste redmiddel, als de gesprekken zijn vastlopen.

staken in Frankrijk stakingen

Stakingsvoorspelling van de dag 

In de zomer is er uiteraard geen tijd voor staken, want dan is iedereen met vakantie. Maar in september en oktober gaat het traditioneel los in Frankrijk. Lokale kranten melden in die periode bij de verkeersinformatie waar het vast staat door demonstraties en websites zoals cestlagreve.fr (bestaat zelfs als App!) houden bij waar het werk de komende week stil ligt.

La Manif’

Veelgebruikte afkorting voor manifestation (demonstratie) (lees ook het artikel: Franse turbotaal: afkorten, SVP!).

Merguez

Deze pittige worstjes horen in Frankrijk bij demonstraties zoals ballen bij een kerstboom. Bij elke manifestation zie je walmende tentjes waar demonstranten een broodje merguez kunnen kopen. Ondanks de colère kan de BBQ toch wel aan?

staken in Frankrijk stakingen Marianne

La délocalisation

Gevoelig woord dat delokalisatie ofwel het verplaatsen van bedrijven naar lagelonenlanden betekent. Als tegenoffensief wordt le Made in France’ de laatste jaren flink in het zonnetje gezet door overheid en bedrijfsleven.

Les plus beaux Slogans de Manifs

Franse poëzie van de straat lezen? De website Slogans de Manifs registreert de opvallendste stakingsleuzen sinds 1968. Zoals deze – die te zien was bij de vorige demonstraties tegen de Loi Travail: “Si on avait voulu se faire baiser par le gouvernement on aurait élu Brad Pitt (als we ons door de overheid hadden willen laten nemen dan hadden we wel Brad Pitt gekozen).

Les syndicats

Het Franse woord voor vakbonden. Ze zijn nog steeds behoorlijk machtig in Frankrijk, terwijl slechts 11 % van de werkende Fransen lid is van een vakbond: een van de laagste percentages van Europa.

Donnant-donnant

Mooie Franse uitdrukking (geven-geven) voor wat wij ‘geven en nemen’ noemen. Iedereen doet wat water bij de wijn… Als alles goed gaat.

staken in Frankrijk stakingen

‘In staking tot ons pensioen, hahaha!’

Mei 1968: 9 miljoen stakers

Het voorjaar van 1968 geldt nog altijd als de bekendste en langste stakingsperiode van de Franse geschiedenis. Een studentenopstand in Parijs mondde toen uit in een algehele staking die bijna een maand duurde en waaraan 9 miljoen arbeiders deelnamen.

Place de la Bastille & Place de la République

Dit zijn de twee grote pleinen in Parijs waar de meeste demonstraties beginnen of eindigen. Symbolische plekken want op Place de la Bastille begon in 1789 de Franse Revolutie en op het ruime Place de la République staat een 9,5 meter groot standbeeld van Marianne. Op Place de la République eindigde in 2015 de optocht voor Charlie Hebdo en er vinden elk jaar meer dan 250 demonstraties plaats.

‘Résiste! Prouve que tu existes…’ bekend liedje van France Gall

Sjoemelen met opkomstcijfers

Grappig fenomeen dat we in Nederland ook kennen (zij het in veel minder extreme mate): de verschillen tussen de opkomstcijfers die de vakbonden en de politie noemen na een demonstratie. In Frankrijk kunnen die twee getallen behoorlijk ver uit elkaar liggen. En opvallend genoeg lijken woordvoerders in een zuidelijke stad als Marseille meer te overdrijven dan in Parijs (soms 10 keer zo veel als de schatting van de politie!).

Stakingsmoeheid in Frankrijk

De Fransen zullen moeilijk van hun staakgrage imago afkomen maar feit is dat het aantal stakingen wel langzaam afneemt sinds 1970. In principe zijn Fransen al snel solidair met actievoerders, met name in Parijs is er de laatste jaren ook een duidelijke ‘stakingsmoeheid’ te signaleren. Bij de zoveelste keer dat het openbaar vervoer plat ligt, de kinderen niet naar school kunnen of het vuilnis niet wordt opgehaald… En zo kan het dat in Frankrijk zelfs demonstraties tegen het staken bestaan. Zoals te zien op deze mooie foto uit 2010.

staken in Frankrijk stakingen

Papa est fatigué, arretez de le faire marcher! Stop la grève” (‘Mijn vader is moe, houd op hem te laten lopen/een loopje met hem te nemen’, in verwijzing tot het weer eens stil gelegde openbaar vervoer…).

Beeld: CC/Hervé Corcia (lycéens), CC/Gongasian (Marianne), CC/Philippe Leroyer (Stop la grève), CC/Jean-Yves Romanetti (graffiti). Bronnen: Challenges (Place de la République), Europe 1 (800 stakingen/2016), Slate.com (opkomstcijfers), HP/De Tijd (Franse stakingsmentaliteit), The Local (aantal gestaakte dagen/werknemers), VRT (Frankrijk blijft wereldkampioen staken), Les Echos (minder gestaakte dagen, hogere deelname demonstraties).

LEES OOK:
10 dingen die de Fransen nét even anders doen
10 opvallende Franse wetten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *