frankrijk.nl

10 do’s & dont’s in een Frans restaurant

Over woorden op een Franse menukaart schreven we al vaker, maar dit zijn andere handige tips voor in het restaurant. Zoals hoe je limonade bestelt voor de kinderen, hoe je de gaarheid van je vlees aangeeft, hoe je duur fleswater omzeilt en hoeveel fooi je moet geven.

1. “Est-ce que cette table est libre?”

Is deze tafel vrij? Altijd eerst even vragen aan de ober voordat je op een Frans terrasje neerploft. In Nederland is het gewoon om op de eerste de beste vrije plek te duiken, maar in Frankrijk moeten lege tafeltjes soms nog gedekt worden of wachten er al mensen aan de bar. Door even te vragen voorkom je reacties die in onze ogen bot zijn.

2. Het verschil tussen une pression en une bière

Het eerste is een tapbiertje het tweede betekent algemeen ‘bier’ en kan dus ook een flesje zijn. Zelfs als je een pression bestelt, wil de ober daarna meestal nog van je weten wélke dan. Une Seize (=kort voor 1664, een Frans pilsmerk), une ‘Eineken, une Leffe ou une blanche (witbier), ook wel aangeduid als ‘Oegard (=Hoegaarden). Als je wilt preciseren dat je een gewoon pilsje wilt, kun je ‘une bière blonde’ zeggen of vragen om un demi.

3. Drankje voor de kinderen bestellen? Limonade niet wat je denkt

In Frankrijk wordt het woord limonade alleen gebruikt voor een 7up-achtige citroenlimonade met prik. Dezelfde soort die ook gemengd wordt door een panaché (half bier, half limonade).

Wil je een eenvoudige aanlengsiroop voor de kinderen, vraag dan om een grenadine (rode limonade zonder prik) of een sirop à l’eau met de smaak van je keuze. Zoals pêche à l’eau (perzik) of fraise à l’eau (aardbei). En verder is jus de pomme (appelsap) ook een handige om paraat te hebben.

Overigens wordt er in Frankrijk nooit gek opgekeken als de kinderen alleen kraanwater drinken bij het eten (zie puntje 6), en je voor hen dus niets te drinken bestelt.

4. Steak tartare versus steak haché

Bij ons Nederlanders is een tartaartje zo ingebakken als kindergerecht, dat een steak tartare bedriegelijk vertrouwd klinkt. Maar let op, steak tartare is altijd rauw: een soort filet-americain, vaak met een rauw ei en kappertjes erdoor. Niks voor de kleintjes dus. Voor hen kun je echter uitkijken naar (of vragen om) een steak haché, dat wél gebakken tartaartje betekent.

lekkerste eten in Parijs steak tartare

5. Vlees bestellen? Zo heten de verschillende cuissons

Bavette, onglet, bifteck, entrecôte, pavé… Wat voor stuk rundvlees je ook bestelt in Frankrijk, de bediening zal je altijd vragen naar de gewenste ‘cuisson’ (gaarheid). Dit zijn de 4 mogelijkheden voor rood vlees:
bleu: nog rauw vanbinnen (extra rare)
saignant: nog rood van binnen (rare)
à point: licht doorbakken, net niet meer rood van binnen (medium)
bien cuit: heel goed doorbakken – voor als je zwanger bent bijvoorbeeld (well-done)

Bij eend en lam krijg je in principe dezelfde vraag, maar daarbij zijn er 2 mogelijkheden:
rosé (nog roze vanbinnen) of bien cuit (doorbakken)

6. Water bij de maaltijd: zo krijg je kraanwater

Wil je liever niet betalen voor een fles water (”plate ou gazeuse?”) bij het eten, gebruik dan het codewoordje ‘une carafe’ d’eau. Een Frans restaurant is verplicht je die te serveren (lees ook: opvallende Franse wetten) en er wordt – anders dan in Nederland – nooit moeilijk over gedaan. Overigens heb je het bij een ‘karafje huiswijn’ verwarrend genoeg weer niet over een carafe, maar over een pichet de vin.

7. Spa rood: wat lijkt daarop?

Algemeen heet spuitwater ‘eau gazeuse’, maar als je op het terras gewoon een spa rood wilt hebben kun je het beste om een Perrier vragen. Die heeft ongeveer net zoveel bubbels. Een ander bekend merk is Badoit, maar dat merk heeft minder bellen en smaakt voor ons een tikje zout.

8. Mandje stokbrood: refill vragen mag

Zoals genoemd in ons artikel over stokbroodetiquette hoort een mandje brood bij het couvert in Frankrijk en hoef je daarvoor nooit te betalen. Als je met meerderen bent en het mandje is al halverwege de maaltijd leeg, dan kun je gerust nog wat extra stokbrood vragen aan de bediening. Maar Fransen eten het brood wel bij de maaltijd en niet al vooraf als een soort entree, zoals in Nederland veel gebeurt. Al om brood vragen voordat de eerste borden geserveerd zijn is dus minder beleefd, en kruidenboter kennen de Fransen ook niet echt in deze context.

9. Koffie na de maaltijd: café is altijd espresso

Kopje koffie na het eten? Un café is automatisch een espresso in Frankrijk. Wil je de koffie liever wat minder sterk, vraag dan om een café allongé, een espresso aangelengd met wat extra heet water. Een espresso met een beetje melk erbij heet une noisette (hier nog meer Franse koffiesoorten).

Steeds populairder als nagerecht in Frankrijk is le café gourmand, koffie met een paar kleine desserts ernaast. Liever een kruidenthee? Die heet niet thé à l’herbe of zoiets (zie de mooiste taalblunders), maar une tisane. Waarbij je vaak mag kiezen tussen verveine (verbena), menthe (munt), camomille (kamille) of tilleul (lindebloesem).

10. De rekening vragen en fooi geven

Na de maaltijd vraag je om l’addition of – wat chiquer – om la note. In principe is de ‘service’ inbegrepen, dus Fransen geven zelden meer dan 5 procent fooi. Tenzij de bediening opvallend goed was of als je iets speciaals gevraagd hebt. Wil je afronden naar boven en laten weten dat de ober niet meer hoeft terug te komen met het wisselgeld? Zeg dan: Gardez la monnaie (het is goed zo).

Tekst: Nicky Bouwmeester/frankrijk.nl Beeld: linksboven CC/Flickr Davis, stak (CC/Flickr Chris Goldberg

LEES OOK:
Vakantiefrans: in het restaurant
Taalquiz: hoe goed lees jij een Franse menu?

5 reacties op “10 do’s & dont’s in een Frans restaurant”

  1. Josephine schreef:

    Steak tartare bien cuit… Ik zou daarmee oppassen in een restaurant dat niet goed op toeristen is ingesteld. Steak tartare is topvlees, het wordt traditioneel rauw geserveerd. Dat laten doorbakken is zoiets als in Nederland vragen of ze de carpaccio voor je willen aanbraden 🙂

  2. Anna schreef:

    Leuk artikel! Voor de aanmaaklimonade is mijn ervaring dat het in sommige regio’s ‘eau de menthe’ wordt genoemd en soms ‘menthe a l’eau’. Als de ober je vreemd aankijkt moet je dus even de andere variant proberen. Menthe, pepermunt, is aan te bevelen. Kennen wij in NL niet maar heerlijk fris.

  3. marloes schreef:

    Salut, even over de tartare poêlé, die is niet te eten met die kappertjes etc, vraag om een steak haché bien cuit, als je iets wil wat op in de buurt komt van een tartaartje…et sinon, nuggets of jambon frites, dat is een plakje ham met patatjes…

    biz, Marloes

    en France depuis 1990😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *